Geopolitieke ontwikkelingen hebben in toenemende mate impact op de sport en internationale sportevenementen. De internationale sportfederaties zijn autonoom in hun beleidskeuzes n.a.v. politieke conflicten. Dat levert een divers en vooral complex speelveld op voor de bij NOC*NSF aangesloten nationale sportbonden en hun sporters en daarmee ook voor NOC*NSF.
NOC*NSF hanteert het uitgangspunt dat sporters in staat moeten worden gesteld om hun sport te beoefenen, ongeacht de politieke situatie in hun land van herkomst. NOC*NSF stelt daarmee de belangen van sporters centraal; ook bij morele dilemma’s.
Tegelijkertijd respecteert NOC*NSF de autonomie en de keuzes van sporters, de sportbonden en de internationale federaties. De Nederlandse sportbonden zijn gebonden aan de door hun internationale federatie gestelde regels, ook in gevoelige kwesties. Dat betekent onder andere dat bij sommige internationale wedstrijden – ook in ons land – Russische sporters en de nationale symbolen van Rusland weer moeten worden toegelaten.
Wel behoudt NOC*NSF zich nadrukkelijk het recht voor om op bestuurlijk niveau uiting te geven aan zorg of afkeuring met betrekking tot oorlogssituaties en mensenrechtenschendingen in relatie tot (top)sport. Sport is een relevant en waardevol onderdeel van de samenleving; NOC*NSF zal steeds de actuele dialoog blijven voeren over de wijze waarop sport zich moet verhouden tot politieke conflicten, ook in relatie tot het politiek en maatschappelijk draagvlak in ons land.
Verantwoording
NOC*NSF volgt met zorg de toenemende impact van internationale politieke conflicten op de sport en met name op internationale sportevenementen. Het is een feit dat - door internationale politieke gebeurtenissen, sport en politiek niet te scheiden zijn; we zien daar dagelijks de voorbeelden van. Dat leidt tot uiteenlopende keuzes van federaties, sportbonden en sporters. Waardoor vervolgens in de praktijk het organiseren van een internationaal sportevenement in ons land steeds ingewikkelder wordt.
Complexe situatie
Dat wordt goed zichtbaar in het effect van de oorlog als gevolg van de Russische inval in Oekraïne. Een deel van de internationale sportfederaties laat Russische en Belarussische sporters alweer volledig toe, inclusief de nationale symbolen. Sommige internationale federaties blijven deelname daarentegen principieel afwijzen, terwijl weer andere kiezen voor deelname onder neutrale vlag. Het IOC heeft recent de schorsing van het Russische NOC voorlopig opgeheven en wil Russische sporters onder duidelijke (anti-doping en persoonsgebonden) voorwaarden weer toelaten. Daarmee kunnen ze zich eventueel kwalificeren voor de Olympische Spelen in Los Angeles. De vlag en het volkslied mogen vooralsnog niet gebruikt worden. Het IPC daarentegen, besloot al eerder om Russen en Belarussen in de paralympische (top)sport wel weer volledig toe te laten, mét vlag en volkslied.
Voor NOC*NSF en alle nationale sportbonden, levert dit complexe krachtenveld allereerst dilemma’s op, maar ook praktische problemen bij het organiseren van EK’s, WK’s en andere topsportevenementen in ons land. Vooral voor sporten waar de regels van de internationale federatie niet overeenkomen met het kabinetsbeleid. Zo krijgen Russische sporters van de Nederlandse overheid geen visum en reizen ze daarom via een ander Schengenland naar Nederland. Ook staat de Rijksoverheid deelname slechts onder neutrale vlag toe. Een internationale sportfederatie kan dit echter eenvoudig naast zich neerleggen.
Sporter centraal
Sportorganisaties en sporters staan niet met de rug naar de samenleving. De morele dilemma’s en discussies over deelname aan sportevenementen door oorlogslanden of landen waar mensenrechten geschonden worden, zijn er op alle niveaus – individueel en bestuurlijk. Ons terugkerende uitgangspunt is steeds in bij alle overwegingen dat we de sporter centraal stellen. Sporters moeten in staat worden gesteld hun sport uit te oefenen, ongeacht de politieke situatie in het land van herkomst. Ook mogen politieke keuzes en besluiten er niet toe leiden dat Nederlandse sporters geen toegang meer hebben tot de internationale competitie. Sport en politiek zijn weliswaar niet te scheiden, maar het streven is om sportérs en politiek wél gescheiden te houden.
Op bestuurlijk niveau kan NOC*NSF wel blijk geven van afkeuring van bepaalde, politieke omstreden keuzes. Bijvoorbeeld door weg te blijven bij ceremoniële bijeenkomsten – zoals NOC*NSF deed bij de Paralympische Spelen in Milaan, begin dit jaar. Sporters adviseren we desgevraagd over mogelijkheden om hun standpunt te uiten, zonder daarmee het risico te lopen op diskwalificatie.
Russische vlag mogelijk ook in ons land
Omdat internationale federaties de regels vaststellen voor internationale toernooien, zullen nationale sportbonden deze regels moeten respecteren om hun sporters te kunnen laten deelnemen. Dat geldt ook voor de WK’s en EK’s die in ons land plaatsvinden. Concreet betekent dit – afhankelijk van de sport en de bijbehorende federatie – dat de Russische vlag en het volkslied onderdeel kunnen zijn van de medailleceremonie als een Russische sporter wint.
Ontwikkelingen volgen en steeds opnieuw afwegingen maken
Samengevat geeft NOC*NSF prioriteit aan het belang van sporters en hun mogelijkheden om deel te kunnen nemen aan internationale wedstrijden. Tegelijkertijd zullen wij – ook in het belang van sporters - maatschappelijke ontwikkelingen in binnen- en buitenland blijven volgen. Juist omdat de geopolitieke ontwikkelingen grillig zijn, is het van belang om de impact daarvan steeds te toetsen bij sporters, onze achterban en de Nederlandse samenleving. Sport is een relevant en actief onderdeel van de samenleving. Het brengt mensen bijeen en maakt onze maatschappij vitaler en weerbaarder. Als sportkoepel zullen we daarom altijd in gezamenlijkheid met de sportbonden open staan voor de dialoog met de samenleving over de wijze waarop de sport zich moet verhouden tot politieke conflicten.
