De sportvereniging als sociale succesformule

In het dorp van Wim Sonneveld was het simpel: kerk, school, kruisgebouw en sportvereniging. Men kende elkaar, maar bleef professioneel weg van het domein van de ander. Het sportveld was er om te voetballen; de kantine was alleen tijdens wedstrijden open.

Dat is gelukkig echt voorbij.

De sportvereniging anno nu is lokaal nadrukkelijk verbonden met onderwijs, zorg en welzijn. Het waarom en hoe verschilt per gemeenschap en regio. In de grote steden – waar, helaas, de bekende wachtlijsten bestaan om te kunnen gaan sporten – is de ruimte zeer schaars én kostbaar Geen wonder dat de peuterspeelzaal of de buitenschoolse opvang intrekt bij de voetbalclub. In de wijk van diezelfde club is eenzaamheid onder senioren een probleem. Daarom organiseert de sportvereniging speciaal voor deze doelgroep activiteiten, in samenspraak met de gemeente: biljart-middagen, koffie-uurtjes of bingo.

In krimpregio’s verdwijnen de sportclubs als we niet oppassen… En de drumband, én de toneelvereniging én de schaakclub… Met het verenigingsleven verdwijnt de ziel uit kleine kernen. Dus – ook weer een concreet voorbeeld uit de praktijk – slaan de korfbal- en voetbalclub de handen inéén, zetten mét de gemeente een duurzaam gebouw neer waar alle kleine verenigingen onderdak vinden. De leden van de kaartclub staan achter de bar bij voetbalwedstrijden, de inwoners die niet van voetbal houden, werken samen in een enorme moestuin en eten daaruit eens per maand met alle andere gebruikers van het pand.

Andere belangrijke winst van de samenwerking tussen sport en het sociaal domein, is dat kwetsbare groepen aan bod komen. Mensen met een visuele beperking kunnen daardoor bijvoorbeeld meesporten in de Achterhoek. Jongeren met een verstandelijke beperking krijgen die kans inmiddels bij talloze verenigingen.

Gaat dat allemaal vanzelf? Nee, natuurlijk niet. Die sportvereniging wil wel, maar draait op vrijwilligers die al druk genoeg zijn. Gemeenten willen ook, maar hebben een concreet initiatief nodig. Daarom is de lokale adviseur onmisbaar; de menselijke schakel die kansen ziet. Lokaal, kleinschalig, maar o zo effectief. Adviseurs die de gemeenschap kennen. Of – in het bovenstaande geval – één betaalde kracht die alles logistiek en agenda-technisch verbindt.

En laat u niets wijsmaken; het is géén truc voor sportverenigingen om te ‘overleven’. Dat sport in verenigingsverband aan populariteit verliest, is een mythe; de sportdeelname-cijfers over het afgelopen jaar laten namelijk opnieuw een stijging zien van het aantal mensen dat lid is van een sportvereniging! Er is duidelijk behoefte aan deze manier van sporten, die staat voor sportplezier én voor sociale verbinding en ontmoeting. In vrijwel alle leeftijdscategorieën.

Mijn oproep, aan alle bestuurders op lokaal, regionaal en landelijk niveau: neem dit wereldwijd unieke sportlandschap - de verenigingsstructuur - niet voor lief. Wees er zuinig op en investeer er tijd, geld en aandacht aan. Benut die structuur om hem te verbinden met het brede sociale domein. Dat bespaart uiteindelijk veel ruimte en geld, en levert een meer verbonden en sterkere samenleving op. En dat hebben we hard nodig in ons land.

Marc van den Tweel

Algemeen directeur-bestuurder