NOC*NSF heeft veel vragen bij het besluit van het IOC om vrouwelijke deelnemers aan alle olympische evenementen genetisch te laten testen. (Naast de Olympische Spelen zijn dat bijvoorbeeld ook de Youth Olympic Games). Het IOC wil op deze wijze de vrouwencompetitie beschermen door te verzekeren dat transvrouwen – biologisch geboren als man - niet kunnen deelnemen. De maatregel is van kracht met ingang van de Zomerspelen in Los Angeles in 2028.
Deelname van transpersonen in de topsport is een complex en gevoelig onderwerp dat mensen op verschillende manieren persoonlijk raakt.
NOC*NSF heeft eerder vastgesteld – in de Handreiking transpersonen in de topsport – dat er een sterk vermoeden bestaat dat er na transitie van man naar vrouw resterend prestatievoordeel blijft. Dat blijkt uit onderzoek door de Erasmus Universiteit van de (nog beperkt) beschikbare studies op dit terrein. Het effect daarvan verschilt per sport.
Wat ook een factor kan zijn, is het zogenaamde ‘spiergeheugen’ van cellen, waardoor ook na daling van het mannelijk hormoon testosteron (na transitie) spiercellen van een transvrouw mogelijk sneller kracht opbouwen dan die van een biologisch geboren vrouw.
Eerder is aangetoond dat mannen gemiddeld beter presteren dan vrouwen in de meeste sporten. Daarom vindt NOC*NSF het essentieel dat een sport, bij de overweging om transvrouwen wel of niet toe te laten tot de topsportcompetitie, nadrukkelijk onderzoekt of er resterend prestatievoordeel is.
Dat het IOC de vrouwencompetitie op olympisch niveau wil beschermen tegen mogelijk prestatievoordeel bij transvrouwen, steunt NOC* NSF.
Wel zijn er twee aspecten die vragen oproepen. De test die het IOC wil toepassen, is de SRY-gen (Seks-determining Regio Y) via wangslijmvlies of bloed. Bij biologische vrouwen zou het bewuste gen altijd afwezig moeten zijn. De wetenschap kent echter gevallen waarin biologisch geboren vrouwen dit gen wel hebben. Daarnaast kan het testen voor vrouwen psychische druk met zich meebrengen.
Ook vreest NOC*NSF dat de discussie over al dan niet biologische kenmerken van vrouwen zich zal uitbreiden naar andere internationale en nationale competities en mogelijk ook naar de breedtesport (amateursport). Vrouwen met een ‘mannelijk’ postuur kunnen te maken krijgen met wantrouwen jegens hun prestaties of met verdachtmakingen met betrekking tot hun vrouw-zijn.
Het IOC heeft aangegeven dat er informatie zal volgen over de implementatie van het besluit en de testprocedure. NOC*NSF zal de informatie samen met de sportbonden en de Atletencommissie grondig bestuderen en naar aanleiding daarvan ook in gesprek gaan met het IOC.
