Sidney de Jong Uitstekend gezichtsvermogen van groot belang voor goede prestatie

Visueel

Een uitstekend gezichtsvermogen, gekoppeld aan snelle en accurate acties als gevolg van wat wordt waargenomen, is van groot belang voor een goede sportprestatie. In de topsport maken we onderscheid tussen twee componenten: 1) gezichtsvermogen en 2) visuele vaardigheden.

Bij het gezichtsvermogen (‘zien’) spelen twee organen een belangrijke en separate rol: de ogen en de hersenen. De ogen, al dan niet voorzien van corrigerende brillen of lenzen, creëren een beeld van de buitenwereld. Het brein verwerkt dit beeld en maakt het ons aldus mogelijk de visuele informatie te gebruiken.

De verwerking, of interpretatie, van visuele informatie tot een bruikbaar beeld is een vaardigheid die weliswaar ‘automatisch’ verloopt, maar sterk afhankelijk is van context. Aangetoond is dat jarenlange training in een specifieke sport leidt tot specifieke aanpassingen in het verzamelen en verwerken van visuele informatie.

We hebben het dan over (sportspecifieke) visuele vaardigheden. Door goed ontwikkelde, sportspecifieke visuele vaardigheden zijn topspelers in staat het ‘spel te lezen’ en snel goede beslissingen te nemen. De vaardigheden omvatten het (snel) zoeken en vinden van relevante visuele informatie, waarna die informatie wordt verwerkt en gebruikt om beslissingen te nemen en bewegingen te sturen. De wetenschap benoemt vier categorieën van visuele vaardigheden:

  • 1. Gericht kijken/kijkgedrag (waar naar kijken en op welk moment)
  • 2. Patroonherkenning (in bijvoorbeeld teamsporten, waarbij op basis van herkenning van spelpatronen de uitkomst voorspeld wordt)
  • 3. Anticiperen (bijvoorbeeld o.b.v. de patroonherkenning wordt geanticipeerd en staat de speler op het juiste moment op de juiste plaats)
  • 4. Beslissingen nemen

Samengevat zijn topsporters beter dan recreatieve sporters in staat relevante visuele informatie op te pikken en die snel en accuraat te interpreteren, waarna meteen een beslissing wordt genomen.

Topsporters blijken gemiddeld genomen geen beter gezichtsvermogen te hebben dan andere personen. Wel scoren ze beter op sportspecifieke visuele vaardigheden. Die zijn dus aan te leren, ofwel trainbaar. In samenwerking met de Vrije Universiteit (VU Amsterdam) hoopt NOC*NSF vanaf de zomer van 2014 trainingen betreffende sportspecifieke visuele vaardigheden aan te bieden vanuit Sportcentrum Papendal.

Over zowel gezichtsvermogen als visuele vaardigheden is een factsheet beschikbaar met meer informatie.