Seksuele intimidatie

Onder seksuele intimidatie wordt verstaan: enige vorm van ongewenst verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag met een seksuele connotatie (duiding) dat als doel of gevolg heeft dat de waardigheid van de persoon wordt aangetast, in het bijzonder wanneer een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie wordt gecreëerd. Onder seksuele intimidatie, zoals vermeld in lid 1, zijn mede begrepen de in de artikelen 239 t/m 250 (Titel XIV: Misdrijven tegen de zeden) van het Wetboek van Strafrecht strafbaar gestelde feiten. (bron: blauwdruk SI)

Cijfers en feiten:
Op het gebied van seksuele intimidatie zijn inmiddels vele bonden actief en er zijn veel preventieve en repressieve instrumenten in de sport. De precieze aantallen incidenten van seksuele intimidatie in de sport zijn niet bekend. Bij het telefonische Hulplijn van NOC*NSF (die per 20 mei 2014 opgaat in het Vertrouwenspunt Sport) worden jaarlijks tussen de 80-100 meldingen van seksuele intimidatie geregistreerd. Dit is zeker niet een goede weergave van het werkelijk aantal incidenten, dat ligt zeker hoger.

Meldingen van seksuele intimidatie gaan jaarlijks vanuit gemiddeld 20 verschillende takken van sport. In 70 procent van de meldingen is het slachtoffer een vrouw, in 30 procent een man. De aard van de meldingen varieert van verbale intimidatie en niet-functionele of ongewilde aanrakingen tot aanranding, verkrachting en langdurig seksueel misbruik. Een derde van alle meldingen bestaan uit deze laatste drie categorieën. Van deze slachtoffers is 95 procent jonger dan 20 jaar en 60 procent zelfs jonger dan 16 jaar. In bijna alle gevallen van seksuele intimidatie bij vrouwen/meisjes en mannen/jongens wordt een mannelijke begeleider beschuldigd.

1. De publicaties over seksuele intimidatie:

>> Bekijk of download hier de folder voor jongeren
>> Bekijk of download hier de folder voor volwassenen
>> Bekijk of download hier de folder voor ouders
>> Bekijk of download hier de folder voor coaches
>> Bekijk of download hier de folder voor bestuurders

2. De toolkit 'In veilige handen' is te bestellen en te downloaden op www.inveiligehanden.nl.

3. Op de website www.inveiligehanden.nl staat een pakket aan maatregelen dat organisaties helpt om achter de schermen alles zo te regelen dat minderjarigen in veilige handen zijn binnen het vrijwilligerswerk.
4. Het stappenplan uit de Toolkit Beleid Seksuele Intimidatie is voor sportverenigingen te downloaden via deze link.

5. Onderzoek:
  • Op het gebied van seksuele intimidatie zijn inmiddels vele bonden actief.
  • De precieze aantallen van seksuele intimidatie in de sport zijn niet bekend. Bij het NOC*NSF telefonisch meldpunt worden jaarlijks tussen de 80-100 meldingen geregistreerd. Dit is zeker niet een goede weergave van het werkelijk aantal incidenten, dat ligt zeker hoger.
  • Seksuele Intimidatie treft jaarlijks gemiddeld 20 verschillende takken van sport.
  • In 70 procent van de meldingen is het slachtoffer een vrouw, in 30 procent een man. De aard van de meldingen varieert van verbale intimidatie en niet-functionele of ongewilde aanrakingen tot aanranding, verkrachting en langdurig seksueel misbruik. Een derde van alle meldingen bestaan uit deze laatste drie categorieën. Van deze slachtoffers is 95 procent jonger dan 20 jaar en 60 procent zelfs jonger dan 16 jaar.
  • In bijna alle gevallen van seksuele intimidatie bij vrouwen/meisjes en mannen/jongens wordt een mannelijke begeleider beschuldigd.
  • Onderzoek MoVisie: Tine Vertommen. Van blind vertrouwen naar verantwoord beleid. Tine Vertommen: analyse meldpunt SI NOC*NSF.  

6. Waar moet je extra goed opletten wanneer je grensoverschrijdend gedrag wilt voorkomen?

Machtsverschillen
Vooral in verhoudingen met machtsverschillen kan seksuele intimidatie voorkomen. In een sportvereniging zijn er machtsverschillen door bijvoorbeeld leeftijd (volwassene tegenover kind), positie (trainer tegenover sporter), verstandelijk vermogen (trainer tegenover sporter met een verstandelijke beperking) of getal (groep tegenover kind/individu). Het is daarom van belang dat de sportvereniging extra aandacht besteedt aan het maken van afspraken over hoe mensen in dergelijke gevallen met elkaar omgaan. De vertrouwensrelatie tussen trainer/coach en sporters is de basis voor een goede sportprestatie, maar maakt de sporter ook kwetsbaar en afhankelijk. Natuurlijk geldt dit voor alle vertrouwensrelaties binnen de sportvereniging.

Jonge sporters
Jonge sporters herkennen seksueel gedrag niet snel als misbruik en hebben veel minder mogelijkheden tot verweer dan volwassenen. Zij kennen ook vaak hun eigen grenzen niet goed of weten die niet aan de ander duidelijk te maken.

Ambitieuze en talentvolle sporters
Als een sporter ambitieus is en talenten heeft die in de sportvereniging worden herkend, is de afhankelijkheid van een trainer of coach nog sterker dan gewoonlijk het geval is. Het stellen van eigen grenzen is dan nog lastiger omdat er meer op het spel staat en dus meer te verliezen valt.

Vrouwelijke sporters
Vrouwen zijn vaker dan mannen het slachtoffer van seksuele intimidatie, vooral als zij in de betreffende tak van sport veruit in de minderheid zijn.

Homoseksuele sporters
Een andere kwetsbare groep wordt gevormd door homoseksuele sporters en trainers. Tegen hen worden seksueel intimiderende opmerkingen of gedragingen vaak niet alleen als machtsmiddel, maar ook als discriminatiemiddel gebruikt.

Verstandelijk beperkte sporters
Sporters met een verstandelijke beperking lopen een groter risico om slachtoffer van seksueel misbruik te worden. Het machtsverschil tussen bijvoorbeeld een trainer en sporter met een verstandelijke beperking kan in sommige gevallen dermate grote zijn dat de drempel naar ongewenste intimiteiten een kleine stap is.